ભવદીય
પોસ્ટ્સ
માતૃભાષાનું શૈક્ષણિક મહત્ત્વ આ દુનિયામાં આપણને જન્મ આપનાર માતા, ને આપણી અભિવ્યક્તિને જન્મ આપનાર માતૃભાષા. પ્રાચીન સમયમાં કહેવાતુ કે માણસ ડહાપણ ધરાવી શકે છે એ એની વિશેષતા છે, કેમ કે બીજા પ્રાણીઓ વિચાર કરી શકતાં નથી અને સિદ્ધાંતો બાંધી શકતાં નથી, પરંતુ માણસ એવું કરી શકે છે. વાસ્તવિક રીતે આજે હવે એમ પણ કહી શકાય કે માણસ બોલી શકે છે એ એની વિશેષતા છે, કેમકે માણસની બૌદ્ધિક, સાંસ્કૃતિક તેમજ સામાજિક બધી પ્રગતિમાં ભાષાનો ફાળો ઘણો મોટો છે. હવે, “ભાષા” શબ્દનો વ્યાપક અર્થ કરીએ તો “ભાષા એટલે અભિવ્યક્તિ અને અવગમનનું અવાજોનું બનેલું કોઇપણ માધ્યમ.” આમ, ભાષા માનવ-સંસ્કૃતિના વિકાસનું એક પરિબળ છે. ભાષા માનવ-સમાજનું સર્જન છે. તેથી જ બાળક એનાં જે-તે સમાજની પ્રણાલિકાગત રીત પ્રમાણે વિચારોનું સંક્રમણ કરતાં શીખે છે, જે તેની માતૃભાષામાં હોય છે. આ રીતે ભાષા એક સામાજિક સંસ્થા કે માનવસંસ્થા છે. "Every human society is held together by language." ભાષા અન્ય માનવસંસ્થાઓની જેમ સર્વવ્યાપક છે, છતાં પ્રજાએ-પ્રજાએ એનું સ્વરૂપ અને નામ જુદાં છે,...
ચશ્માંની આંખે...!
#ચશ્માંની આંખે...! 🌸ગુજરાતી ભાષાની વિશિષ્ટતાની એક ઝલક : દરેક ભાષા ધ્વનિઘટકોની બનેલી હોય છે. એવી જ રીતે દરેક ભાષામાં તેના ધ્વનિઘટકોનાં લિપિ ચિહ્ન હોય છે. તમામ ભાષાનાં લિપિચિહ્નો જુદાં જુદાં હોય છે. 🌸સંસ્કૃત ભાષામાંથી ઊતરી આવેલી ભાષાનાં લિપિચિહ્નો થોડેઘણે અંશે મળતાં આવે છે. ગુજરાતી ભાષાનું મૂળ સંસ્કૃત ભાષામાં છે. તેથી તેના ઉપર સંસ્કૃતનો સઘન પ્રભાવ જોવા મળે છે. 🌸 સંસ્કૃતની જેમ ગુજરાતી ભાષા પણ ત્રિસ્તરીય છે. ગુજરાતી મૂળાક્ષરોની ઉપર નીચે, ડાબી જમણી બાજુ વિવિધ નિશાનીઓ, લિપિચિહ્નોનો ઉપયોગ થાય છે. 🌸અક્ષરની આગળ હ્રસ્વ ઇ: પાછળ દીર્ઘ ઈ અને કાનો: ઉપર એક માત્રા, બે માત્રા, રેફ, અનુસ્વાર, ચંદ્રબિંદી, તો નીચે હ્રસ્વ ઉ, દીર્ઘ ઊ, ઋની નિશાનીનો ઉપયોગ થાય છે. અહીં આવાં લિપિચિહ્નોની નામ સાથે નિશાનીઓ રજૂ કરી છે જેથી આપણામાંથી ઘણાને માટે કદાચ નવાઈ લાગશે ! સાભાર નીલેશ થાનકી